M.Kemal ATATÜRK
"Devlet halinde teşkilatlanmış bir insan toplumu anayasasında, adalet kuvvetinin bağımsızlığının önemini açıklamaya gerek yoktur. Milletlerin yargı hakkı bağımsızlığının birinci şartıdır. Adalet kuvveti bağımsız olmayan bir milletin devlet olarak varlığı kabul edilemez."
Molierac
"Görevimizi yaparken kimseye, ne müvekkile ne hakime, ne de iktidara tabiyiz. Bizim aşağımızda küçüklerin varlığı iddiasında değiliz. Fakat hiç bir hiyerarşik üst de tanımıyoruz. En kıdemsizin, en kıdemlisinden veya isim yapmış olandan farkı yoktur. Avukatlar, tarih boyunca köle kullanmadılar ama hiçbir zaman efendileri de olmadı. "
Leadri
"Hiçkimse onu bulandırmadığı ve ihlal etmediği sürece Hukuk, teneffüs ettiğimiz hava gibi, görünmez ve tutulmaz bir şekilde etrafımızı kaplar. O, ancak kaybettiğimizi anladığımız zaman değerinin farkına vardığımız sağlık gibi sezilmez bir şeydir."

How Long Does It Take to Divorce in Turkey?

Divorce in Turkey

 

One of the most frequently asked questions about the procedure of divorce in Turkey is how long it takes.

In this essay we are going to give some information about the process of divorce cases and how approximataely they take time in Turkey.

When it comes to love and be a family and have children, people do not care about being abroad. They think that foreign languages, cultures and countries are new challenges to try. So they get married in abroad and begin to live in societies which are definitely different from their own societies.

However, when the love, the joy of marriage and the will of living together finish people tend to go back their countries as soon as possible and without leaving nothing behind.

So in this moment the duration of divorce process plays a key role in the country where they get divorced.

According to Turkish Civil Code the family is an essential part of the Turkish society. The family is under protection according to Turkish Constitution too.

It may take a long time to get divorced in Turkey.

Because, the family is considered as fundamental part of Turkish society in the eyes of Turkish law system, so they do not let families  to split up easily. Divorce is the last solution according to Turkish society and Turkish law system. So because of the way how Turkish society and law makers consider the family the process of divorce is not that simple.

First of all there are two types of divorce processes in Turkish law system.

One is the uncontested divorce procedure and the second is the contested divorce procedure.

Both procedures have their own conditions.

In the process of uncontested divorce, couples, who would like to get divorced, have to apply to at least one year after their marriages.

In other words, married couples do not have right to apply to the court with uncontested divorce petition during the first year of their marriages. If they do, then their applications are denied by the court.

However, sometimes the petition for divorce before the first year ends, may be accepted by the courts. But these kind of decisions are very rare. The rule in the Turkish Civil Code is to apply to court after at least one year.

So after one year of marriage, if the couples agree on all aspects of divorce such as will of divorce, guardianship of children (if there is/are children), etc., then they prepare a paper of divorce, which is called protocol for uncontested divorce. With this paper of uncontested divorce, couples apply to court for divorce,and they get divorced. Within this procedure divorce cases may last two or three months in crowded cities like Istanbul, Ankara and Izmir. In the other cities uncontested divorce cases may take one week or less than a week.

The other procedure for divorce is the contested divorce process.

If the couples cannot agree on the consequences of divorce such as guardianship of children, or one party of the couples may not want to get divorced, or both parties may blame to the other side and would like to demand compensation for pecuniary and non-pecuniary damages from the other side.

So the couples have to take the process of contested divorce. Instead of uncontested divorce process, married couples do not need to wait until the first year of marriage ends. In other words couples have got right to apply to court with the process of contested divorce in the first year of their marriage.

In this process one of the married couple or both of them apply to the court for divorce. The court has to decide on consequences of divorce such as who is the guilty for divorce, if there is/are demand of compensation then who has the right to take compensation, the guardianship of children, and etc..

In order to decide on all of these consequences of divorce, the judge has to listen witnesses of divorcing couples, view all evidences and the situation of child in common and do the other court process of the case. So as a natural conclusion these types of procedures take a considerable time. In crowded cities such as Ankara, İzmir, İstanbul contested divorce processes may take two years and in less crowded cities they may take at least one year.

As we mentioned above, in the eyes of Turkish society (and naturally in the eyes of Turkish law makers) divorce is the final conclusion. So, the system is designed for this conclusion and it may definitely take a considerable time.

 

Contact:

Twitter: @selimbabaoglu

Facebook: https://m.facebook.com/babaogluhukuk/

WEB : www.babaogluhukuk.com

* Member Of Istanbul Bar Association.

https://hukuksokagi.com/guncel/how-long-does-it-take-to-divorce-in-turkey/

Как долго длится бракоразводный процесс в Турции?

 

бракоразводный процесс в Турции

Это один из самых распространенных вопросов о процессе развода.

В этой статье мы дадим информацию о процессе развода и как долго он длится в Турции.

Когда люди влюбляются, то им не кажется тяжелой жизнь в другой стране и с иностранцами.

Люди думают, что это шанс, чтобы пообщаться с другими людьми, и узнать другую культуру. И они женятся на иностранцах, имеющих кардинально иную культуру, уезжая при этом в их страну.

Но когда любовь между супругами заканчивается, то люди сразу хотят вернуться в свою страну.

И вот именно в этот момент, процесс развода играет важный роль.

По турецким законам семья – это важная основа для турецкого народа. И поэтому турецкую семью охраняют в соответствии с турецкой Конституцией и другими турецкими законами.

В связи с этим, развод-это последнее решение по Турецкому людям, и в Турецкой системе.

Существуют два вида бракоразводных процессов по турецким законам:

1.Спорный бракоразводный процесс;

  1. Неоспариваемый процесс.

У каждого из вида бракоразводного процесса есть свои индивидуальные особенности.

  1. Супруги имеют право обратиться в суд только по истечение одного года совместной жизни. Это означает, что после официальной регистрации брака должен пройти год. В первый год у супругов нет права обращения в суд. А если они обращаются в суд до истечения года с момента регистрации брака, то в удовлетворении иска отказывается.

Иногда производство по бракоразводным искам даже не возбуждается, если не пройдет год после регистрации брака. Но это очень случается редко, и зависит от судьи. Потому что, по нормам турецких законов должен пройти год после официальной регистрации брака для процесса неоспариваемого.

  1. Другой бракоразводный процесс – спорный бракоразводный процесс.

В этом процессе супруги могут обратиться в суд, даже после одного дня в браке.

Если один из супругов не хочет разводиться, или супруги имеют спор о разделе движимого и недвижимого имущества, правах на опеку над детьми, то они должны обратиться в суд со спорным бракоразводным процессом.

Этот процесс длится в среднем два года в больших городах, и немного быстрее процесс проходит в небольших городах Турции.

Güvenlik Soruşturması Nedeniyle Atanamayan Doktorlar İçin Yol Haritası

 

 Stratejik personele yönelik kura ve atamalar dönemsel olarak yapılmaktadır. Son zamanlarda ülke gündemini meşgul eden meselelerden bir tanesi de güvenlik soruşturması nedeniyle atanamayan sağlık personelinin (doktorların) mağduriyetidir.

Öyle ki bu durum meclis gündemine dahi taşınmıştır. Ancak devletin son yıllarda karşı karşıya geldiği büyük tehlikelerden dolayı bu meselenin ülke gündemini uzun bir müddet daha meşgul edeceği görünmektedir. Zira PKK/FETÖ-PDY gibi terör örgütleri hem milletimizi hem de devletimizi çok yormuş ve yıpratmıştır.

Bilhassa FETÖ/PDY’nin faaliyetlerindeki sinsiliği, büyük uyum kabiliyeti sayesinde devletin neredeyse bütün kurum ve kuruluşlarına sızmış olması neticesinde devlet bu örgüte karşı aşırı temkinli bir tutum benimsemiştir.

Devletin bu temkinli tutumunu yerinde bulduğumuzu peşinen söylemeliyiz. Zira bu örgütler devletimize ve milletimize çok büyük zararlar vermişlerdir ve doğrudan/dolaylı olarak zarar vermeye devam etmektedirler.

Ancak bazı haksız uygulamaların varlığı da ilgilileri mağdur etmektedir.

Yazımıza konu olan güvenlik soruşturmaları nedeniyle atanamayan doktorların mağduriyeti de bunlardan bir tanesidir.

Konuyu daha fazla uzatmadan haksız bir uygulamaya ya da işleme maruz kaldığını düşünenler için hukuken yapılabilecekleri kısaca sıralamaya çalışalım.

657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 48 inci maddesinin birinci fıkrasının (A) bendinde devlet memurluğuna atanmanın şartları düzenlenmiştir. Bu maddenin (A) bendine 676 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile “8. (Ek: 3/10/2016 – KHK-676/74 md.) Güvenlik soruşturması ve/veya arşiv araştırması yapılmış olmak.” şartı da eklenmiştir.

Ancak Devlet Hizmeti Yükümlülüğü kurası neticesinde yerleşen bir kısım doktor bu maddede düzenlenen Güvenlik Soruşturması ya da Arşiv Araştırması neticesinde atama şartını sağlamadığı gerekçesi ile atanmamaktadır.

Bu kısma kadar esasında mağduriyete sebep olacak bir durum bulunmamaktadır. Ancak mesele bu maddenin uygulanış şeklindedir.

İdare hukuku ilkeleri gereği idarenin (devletin) gerçekleştirdiği işlemlerin somut ve makul gerekçelere dayanması gereklidir.

Buna ilaveten idarenin işlemlerinin açık/şeffaf olması gereklidir.

Sadece ilgili kanun maddesine atıf yapılarak atama yapılmaması ve gerekçe gösterilmemesi en başta bu iki ilkeye aykırıdır.

Zira kaynakları neredeyse sonsuz olan idarenin işlem yaparken denetlenebilir olması, eğer işlem yanlış ise işlemin düzeltilebilir olması için muhatabın kendisi hakkında ne tür işlem yapıldığını anlaması gerekmektedir.

Devlet Hizmeti Yükümlülüğü kurası neticesinde yerleşen ancak atanamayan doktorlar eğer mağdur olduklarını düşünüyorlarsa ilk başta idarenin (devletin) atamama işlemine karşı itiraz etmeleri gerekmektedir. İtiraz süreleri ilgili mevzuatta mevcuttur. İtirazın süresi içinde olması da ayrı bir şarttır.

İtirazın konusu ilgili kurumun kararını değiştirmesi, geri alması ya da incelemesi şeklinde olabilir.

İtiraz edilen ilgili kurum itiraz dilekçesini 60 gün içinde değerlendirmek zorundadır.

İlgili kurum bu 60 günlük süre içerisinde itirazı reddedebilir, kabul edebilir ve yeni bir işlemle atamayı yapabilir ya da hiç cevap vermeyebilir.

İlgili kurum itirazı kabul ederse, mesele çözülmüş olacaktır.

Eğer ilgili kurum itirazı reddederse ret tarihinden itibaren yine 60 gün içerisinde atamama işleminin iptali için idare mahkemesinde dava açmak gerekmektedir.

İlgili kurum itiraz dilekçesine 60 günlük süre içinde hiç cevap vermezse ya da belirsiz cevap verirse 60 günün sonunda itiraz reddedilmiş sayılır. Bunun üzerine yine idare mahkemesinde iptal davası açılması gerekmektedir.

İptal davası kazanılırsa ilgili kurumun atamama işlemi iptal edilmiş olur. Bir işlemin iptal edilmesi demek işlemin bütün sonuçları ile birlikte tamamen ortadan kaldırılması demektir. Yani atanmamadan ötürü göreve başlayamama ve bundan ötürü maaş ve diğer özlük haklardan mahrum kalma durumunun da ortadan kaldırılması anlamına gelmektedir.

Bu hususta bir Danıştay kararı “…idari işlemin iptalinin davacının ayrıca bir takım mali haklarının dava dilekçesi ile talep edilmese dahi iadesini de gerektirebileceğine…” şeklindedir.[1]

Ayrıca haksız atanmamadan ötürü elem, üzüntü de varsa ayrıca manevi tazminat talep edilebilir.

Ancak iptal kararından sonra maaş ve diğer özlük hakları temin edilemezse ayrıca idare mahkemesine tazminat davası açmak usulü izlenmelidir.

İptal ve tazminat davalarından netice alınamazsa Türkiye’de Anayasa Mahkemesine Bireysel Başvuru yoluna müracaat edilmeli ve yine netice alınamazsa Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne müracaat edilmelidir.

Anayasa Mahkemesi’nin ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin idarenin atamama işlemini iptal etme yetkileri bulunmamaktadır. Bu iki mahkeme makamı sadece tazminata hükmedebilmektedirler.

Sadece “Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı Yönetim Hizmetleri Genel Müdürlüğü’nün …………… sayılı ve …/…/… tarihli karar gereğince 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 48 inci maddesinin birinci fıkrasının (A) bendindeki(.(Ek: 3/10/2016-KHK-676/74 md.) atama şartlarını taşımadığınızdan dolayı atamanız yapılmamıştır.” şeklindeki bir gerekçe, yukarıda saydığımız idarenin işlemlerinin somut ve makul gerekçelere dayanması ve işlemlerin açıklığı/şeffaflığı ilkelerine aykırı olduğu kanaatindeyiz. Zira örnekte de görüldüğü üzere gayet soyut, gerekçesiz ve kapalı ifadelerdir.

Son olarak olumsuz güvenlik soruşturması ile ilgili Danıştay 12. Dairesinin, 2015/1759 Esas, 2015/5517 Karar ve 22/10/2015 tarihli kararını paylaşmak istiyoruz. Danıştay bu kararında güvenlik soruşturması neticesinde atamama işleminin tam da yukarıda bahsettiğimiz üzere somut, şeffaf, makul delillere bağlanması gerektiğine hükmetmiştir.

 

YARGI KARARLARI

Danıştay 1. Dairesinin 07/06/1982 tarihli, 1982/112 Esas, 1982/130 Karar tarihli kararı.

Danıştay 12. Dairesinin, 2015/1759 Esas, 2015/5517 Karar ve 22/10/2015 tarihli kararı

 

İletişim:
Twitter: @selimbabaoglu

Facebook: https://m.facebook.com/babaogluhukuk/

Web Adresi: www.babaogluhukuk.com

* İstanbul Barosu Üyesi.

[1] Danıştay 1. Dairesinin 07/06/1982 tarihli, 1982/112 Esas, 1982/130 Karar tarihli kararı.

 

Bu makale daha önce :(http://hukuksokagi.com/guncel/guvenlik-sorusturmasi-nedeniyle-atanamayan-doktorlar-icin-yol-haritasi/)  da yayınlanmıştır.

Türk Hukukunda Süresiz Nafaka

 

Süresiz Nafaka

 

Bu yazımızın konusu ciddi bir tartışmaya sebep olan yoksulluk nafakasıdır. Boşanma prosedürünün kendisi zaten gayet zahmetli ve her iki tarafı yıpratan bir süreç iken bizim hukukumuzda boşanmadan sonra da çiftlerin birbirlerinden tam olarak kurtulamadığını söylemek çok da abartılı olmaz. Zira boşanmaya bağlı olarak çiftlerin birbirlerinden maddi ve manevi tazminat taleplerine ilaveten nafaka talepleri de bulunmaktadır.

Nafaka, Türk hukukunda yoksulluk nafakası ve iştirak nafakası olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. İştirak nafakası, boşanmadan sonra çocuğa bağlanan nafakadır. İştirak nafakası bu yazımızın konusu değildir.

Yoksulluk nafakası ise boşanan taraflardan birinin diğerinden istediği bir nafaka türüdür. Türk Medeni Kanununun 175. Maddesinde düzenlenmiştir. Bu maddeye göre: “Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla geçimi için diğer taraftan malî gücü oranında süresiz olarak nafaka isteyebilir.

Madde metninden anlaşıldığı gibi yoksulluk nafakasının şartları şöyledir;

Tarafların boşanmış olmaları gerekmektedir. Boşanma davası açılırken de nafaka talep edilebilir. Bu nafakaya tedbir nafakası denir. Boşanma davası süresince yoksulluğa düşecek tarafa talep halinde bağlanan nafaka tedbir nafakasıdır. Boşanma kararının verilmesi ile beraber bu tedbir nafakası yoksulluk nafakasına dönüşür.

Nafaka talep eden eşin yoksulluğa düşmesi gerekmektedir. Bu da madde metninden anlaşılan açık bir şarttır. Yine ilerde yoksulluğa düşecek eş de nafaka talep edebilir. Bu kısımda dikkat edilmesi gereken hususlardan bir tanesi yoksulluk kavramıdır. Yargıtay kararlarına göre kişinin yeme, içme, barınma, giyim gibi zorunlu ihtiyaçlarının asgari düzeyde karşılayamaması yoksulluğa düşme olarak kabul edilmiştir. Buna ilaveten her dosyadaki taraflar kendi şartları bakımından mahkemede değerlendirmeye tabi tutulur. Dikkate değer diğer husus ise kişinin yoksulluğa düşme sebebi boşanma olmalıdır.

Çekişmeli boşanma davalarında boşanmaya karar veren mahkeme aynı zamanda tarafların söz konusu boşanmadaki kusur oranlarını da tespit etmektedir. Bu husus nafaka talep eden taraf için önemlidir zira mahkeme boşanmanın gerçekleşmesinde diğer taraftan daha fazla kusuru olan taraf yoksulluk nafakası talebinde bulunamaz. Ancak bazen taraflar boşanmada eşit kusurlu da olabilmektedirler. Bu durumda ise diğer şartları sağlayan tarafa, talep etmesi halinde nafaka bağlanabilir. Dolayısı ile boşanmanın gerçekleşmesinde hiç kusuru olmayan, daha az kusuru olan ya da en fazla eşit kusurlu olan eş nafaka talep edebilir.

Yoksulluk nafakasının diğer bir şartı ise tarafın mahkemeden talep etmesidir. Başka bir ifade ile mahkeme kendiliğinden nafakaya hükmetmez. Ancak tarafın mahkemeden kendisine nafaka bağlanması için talebi gereklidir. Burada yine önemli bir husustan bahsetmekte fayda var. Boşanma davası devam ederken yoksulluk nafakası talep etmemiş taraf boşanma davası kesinleştikten sonra en fazla 1 sene içinde diğer taraftan nafaka talebinde bulunabilir. Boşanma davası kesinleştikten sonra 1 sene geçmişse, bu müddetten sonra yoksulluk nafakası talep edilirse diğer taraf zamanaşımı itirazında bulunabilir. Böyle bir durumda nafaka talebi reddedilir. Yani boşanma davası kesinleştikten sonra ömür boyu nafaka tehdidi ile yaşama gibi bir durum söz konusu değildir.

Nafaka miktarının belirlenmesinde karşı tarafın maddi gücüne bakılır. Yani boşanma davası ile yoksulluğa düşen kadına kocası tarafından verilecek nafaka miktarı belirlenirken kocanın mali gücü dikkate alınacaktır. Nafaka miktarı sonradan arttırılabilir veya azaltılabilir.

Nafaka kavramından kısaca bahsettikten sonra yazımızın esas noktasına gelebiliriz. Yoksulluk nafakası süresiz olarak istenebilir. Başka bir ifadeyle talep halinde koca ya da kadın boşandığı eşine ömür boyu nafaka vermek zorunda kalabilir. Bu, yukarıdaki madde metninden de açıkça anlaşılmaktadır. Eski Türk Medeni Kanununda yoksulluk nafakası ancak 1 sene ile sınırlı olarak verilebiliyordu. Ancak 12/05/1988 tarihinde yürürlüğe giren 3444 Sayılı kanun ile yoksulluk nafakası süresiz verilebilir hale gelmiştir. Söz konusu kanun ile gelen süresiz yoksulluk nafakası ciddi meselelere sebep olmaktadır.

Her şeyden önce evliliği çok kısa sürmüş dahi olsa nafaka yükümlülüğü altına girmiş kadın ya da erkek diğer tarafa ömür boyu bakmak zorunda kalmaktadır. Hayatının sadece bir ayını aynı çatı altında birlikte geçirdiği bir kişiye ömür boyu maddi anlamda destek olmak mecburiyeti elbette ki boşanan nafaka yükümlüsü bireylere çok ağır gelmektedir.

Bununla birlikte yukarıda bahsettiğimiz üzere nafaka azaltılabilmektedir. Aynı zamanda nafakanın kaldırılması da söz konusudur. Boşandıktan sonra nafaka alan eş başka bir kişi ile evlenirse ya da evli gibi yaşarsa nafaka veren tarafın bu durumu tespit edip dava açması halinde nafakanın kaldırılması mümkündür. Ancak kişinin boşandığı eşinin başkası ile evlendiğini ya da evli gibi beraber yaşadığını bilmesi demek devamlı surette eski eşini takip etmesi, eski eşinden haberdar olması anlamlarına gelmektedir. Boşanıp yollarını ayıran eşlere böyle bir yükümlülük yüklemek ahlaki açıdan dahi doğru değildir. Zira devamlı surette birbirlerinin hayatlarına müdahil olmaları beklenmektedir.

Kanundaki süresiz nafaka düzenlemesinin bir diğer olumsuz tarafı ise tarafların bazen bu hakkı tamamen istismar amacı ile hareket etmeleridir. Çalışmak her zaman insana zor gelir. Nafaka ise boşanan tarafın karşı taraftan karşılıksız olarak aldığı bir paradır. Bazen nafaka alan taraf sırf nafaka kaldırılmasın ya da azaltılmasın diye çalışmamaktadır ya da fiilen çalışmakta ancak resmi olarak çalışıyor gözükmemektedir. Bu da hakkın kötüye kullanımıdır.

Bu ve benzeri sebeplerle Anayasa Mahkemesinde Türk Medeni Kanununun 175. Maddesinde düzenlenen nafakanın “süresiz olarak” verilmesi ibaresinin Anayasa’ya aykırılığı sebebi ile dava açılmıştır. Ancak Anayasa Mahkemesi 2011/136 Esaslı, 2012/72 Karar sayılı ve 17/05/2012 tarihinde verdiği karar ile bu ibarenin iptalini reddetmiştir. Kararın gerekçesi;

…'süresiz olarak'  ibaresine yer vermesinin amacı, boşanmadan dolayı yoksulluğa düşecek olan eşin diğer eş tarafından, şartları bulunduğu sürece ekonomik yönden desteklenmesi ve asgari yaşam gereksinimlerinin karşılanmasıdır

Evlilik birliğinde eşler arasında geçerli olan dayanışma ve yardımlaşma yükümlülüğünün, evlilik birliğinin sona ermesinden sonra da kısmen devamı niteliğinde olan yoksulluk nafakasının özünde, ahlâki değerler ve sosyal dayanışma düşüncesi yer almaktadır. Yoksulluk nafakasının amacı nafaka alacaklısını zenginleştirmek değildir. Yoksulluk nafakasıyla, boşanma sonucunda yoksulluk içine düşen eşin asgari yaşam gereksinimlerinin karşılanması düşünülmüştür. Yoksulluk nafakasına hükmedilebilmesi için nafaka talep eden eşin boşanma nedeniyle yoksulluğa düşecek olmasının yanı sıra, nafaka talep edilen eşin de nafaka ödeyebilecek ekonomik gücünün bulunması gerekmektedir.

İtiraz konusu kuralda, boşanma sebebiyle yoksulluğa düşen eşi korumak için diğer eşin, koşulları bulunduğu sürece, herhangi bir süre sınırı olmaksızın yoksulluk nafakası vermesi düzenlenmiş olup bu yükümlülüğün sosyal hukuk devleti ilkesinin gereği olarak getirildiği kuşkusuzdur…

şeklinde ifade edilerek sosyal dayanışma ve ahlaki değerler gibi sebeplerden ötürü nafakanın süresiz olarak verilebilmesi hükmü savunulmuştur.

Ancak aynı karardaki karşı oy yazısında süresiz nafaka verilebilmesinin meydana getirdiği meseleler gayet güzel izah edilmiştir. Söz konusu karşı oy yazısında;

…Türk Medenî Kanunu'nda yardım nafakası için herhangi bir süre şartı öngörülmemişken, bakım nafakasının bir türü olan yoksulluk nafakasının kanunda belirlenen şartlar dâhilinde süresiz talep edilebileceğinin öngörülmesi Anayasa'nın 2. maddesinde yer alan 'sosyal hukuk devleti' ilkesine aykırıdır.

       Hukuk, hakkaniyet ve nesafete dayanır fakat hakkaniyet ve nesafet bir romantizm veya hissi bir insanlık duygusu değildir. Aristo'ya göre hakkaniyet doğru ve haklı görünen şeydir. Hakkaniyet ve nesafet ahlaki, sosyal ve siyasî gerçek karşısında bir değer hükmünü gerektirir ve bu itibarla da toplumsal ilerleme ve istikrar vasıtasıdır. Hakkaniyet Medeni Kanun ve Borçlar Kanununun çeşitli maddelerinde rastlanan bir kavramdır.

Anayasa Mahkemesi pek çok kararında hakkaniyet ilkesini ölçü olarak kullanmıştır. Anayasa Mahkemesi, Anayasa'nın 2. maddesinde, Cumhuriyetin nitelikleri arasında sayılan 'hukuk devleti'nin, insan haklarına dayanan, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, eylem ve işlemleri hukuka uygun olan, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren, konulan kurallarda adalet ve hakkaniyet ölçülerini göz önünde tutan, hakların elde edilmesini kolaylaştıran ve hak arama özgürlüğünün önündeki engelleri kaldıran devlet olduğunu pek çok kararında yinelemiştir. Yasaların hakkaniyet ölçütlerini gözetmesi hukuk devleti olmanın bir gereğidir. Yasa koyucu hukuki düzenlemelerde kendisine tanınan takdir yetkisini anayasal sınırlar içinde adalet, hakkaniyet ve kamu yararı ölçütlerini göz önünde tutarak kullanmalıdır.

 Evlilik hukuku ve daha da genişi olan aile hukuku, diğer hukuk kurallarından büyük çapta bağımsız bir alanı düzenlemeye yönelik kurallar içermektedir. Yoksulluk nafakasını düzenleyen 4721 sayılı Kanun'un 175. maddesi evliliğin süresi, nafaka alacak eşin yaşı, çalışma gücünün niteliği gibi özel şartlar aramamıştır. İnsanların boşanarak aralarındaki hukuki ilişkiyi bitirmiş olmalarına rağmen evlilik birliğinde var olan sorumluluklarının ömür boyu devam etmesi, hem insaflı değil, hem de hakkaniyete aykırıdır. Boşanmadan kaynaklanan bir nafaka alacağının varlığının belli koşullar altında, nafaka borçlusunun veya nafaka alacaklısının yaşamı boyunca, sanki mülkiyet hakkıymış gibi sürekli olması, hak düşürücü süre ve zaman aşımı kavramlarının kabul edildiği bir hukuk sisteminde adalet duygusunu zedelemektedir.

Yoksulluk nafakasının süresiz olması, ileride nafakanın artırılması, nafakanın azaltılması veya nafakanın kaldırılması davalarının açılmasına neden olacaktır. Bu durumda nafaka yükümlüsü eski eşin nafaka alan tarafın kanunda yazılı şartları taşıyıp taşımadığını kontrol amacıyla, onun özel hayatına müdahale anlamına gelebilecek davranışlara ve onun üzerinde psikolojik baskı kurmasına neden olabilecektir. Yoksulluk nafakasının süresiz olması bu nafakayı alan tarafın, karşı tarafı ömür boyu cezalandırmak amacıyla gelir getirici bir işte çalışmama ve evlilik ekti yapmadan birlikte yaşama gibi davranışlara itebilecektir. Bu haller yoksulluk nafakasının süresiz de olsa bir ceza olmadığını savunan görüşleri haksız çıkarmaktadır. Tarihin hiçbir döneminde, hiçbir hukuk sistemi boşanan eşlerden biri yoksulluğa düşecek diye diğeri için ömür boyu sürebilecek yoksulluk nafakası yükümlülüğü öngörmemiştir. Dolayısı ile yoksulluk nafakasının süresiz uygulanmasının nedeni ahlaki ve sosyal gerekçelerle açıklanamaz.

Öte yandan, yoksulluk olgusunun sebebi, sadece, eşinden boşanan tarafın davranışları ve boşanmanın kendisi değildir. Bazı insanların, kendi özellikleri, doğal koşullar veya savaş gibi insan eliyle yaratılan sorunlar nedeniyle, geçimlerini sağlamakta, hatta karınlarını doyurmakta güçlük çekmeleriyle ilgili bir olgu olarak yoksulluğa tarihin her döneminde, her toplumda rastlanabilmektedir. Yoksulluk, günümüzde birtakım makro ve mikro faktörlerin etkisiyle ortaya çıkan sosyal bir olgu haline gelmiştir. Makro faktörlerin başında; küreselleşme, işsizlik, küresel sermaye, ekonomik krizler ve göç gibi unsurlar gelmektedir. Eğitimsizlik, kapasite yoksunluğu, yoksulluk kültürü ve bireysel özellikler gibi unsurlar ise mikro faktörler arasında yer almaktadır.

Artık küresel bir sorun halini alan yoksulluk, beraberinde çeşitli sosyal problemler de getirmekte ve birtakım olumsuz sonuçlar da doğurmaktadır. Yoksulluk, genel olarak, sosyal dışlanma, şiddet ve suç, gecekondulaşma ve gettolaşma, marjinalleşme, konut ve toplumsal cinsiyet ayrımcılığı gibi sorunlara yol açmaktadır. Yoksulluk ayrıca, aile parçalanmaları, boşanma ve depresyon gibi problemler doğurmaktadır.

Bu yapısal durumun değişmesi, kamu yetkilileri tarafından bazı önlemler alınmasını ve bazı harcamalar yapılmasını, aynı biçimde, sosyal politika alanında işlev gören bir dizi kurumun varlığını gerektirmektedir. Avrupa Konseyi'nin 1961'de ortaya koyduğu, 1996'da da revize edilerek geliştirilen Avrupa Sosyal Şartı'na yansıdığı biçimiyle hak vurgusu, sadece çalışanların sosyal güvenlik, örgütlenme ve çalışma hayatını etkileyen kararlara katılma haklarını değil, bunların ötesinde, daha genel anlamda vatandaşlık haklarını da kapsamaktadır. Bu bağlamda Avrupa Sosyal Şartı'nın bütün vatandaşların yoksulluk ve sosyal dışlanmaya karşı korunma hakkına sahip olduklarını belirten 30. maddesi, bu hakkın hayata geçirilmesi için kullanılan önemli bir önlem olarak asgari gelir desteği uygulamasını gündeme getirmektedir. Bunun yanı sıra, istihdama yönelik politikaların, toplumsal cinsiyetle ilgili ayırımcılığı önleme politikalarının, azınlıkların veya göçmen işçilerin sorunlarına yönelik çözümler geliştirme, özürlüler gibi özel ihtiyaçları olanlara yönelik önlem alma, evsizlik veya düşük standartta konut sorunlarını oradan kaldırma çabalarının, sosyal hak ve siyasi sorumluluk temelli yaklaşımların geliştirilmesi gerekmektedir.

Anayasa'nın 2. maddesinde yer alan 'sosyal hukuk devleti' vatandaşlarına asgari geçim düzeyi sağlamayı kendisine görev bilen ve bu yüzden devletin sosyal ve ekonomik yaşama aktif müdahalesini meşru ve gerekli gören bir anlayışı ifade eder. Vatandaşların sosyal durumlarıyla ilgilenen sosyal hukuk devleti, insan onurunun korunmasını amaçlar ve bunun için sosyal adaleti ve refahı sağlamaya çalışır. Anayasa Mahkemesi'nin pek çok kararında vurguladığı gibi, sosyal devlet, sosyal adaletin, refahın ve güvenliğin gerçekleşmesini sağlayan devlettir.

Kültürümüzden kaynaklanan yardımsever eğilimlerinin, aile dayanışmasının, hayır kurumları ve vakıflar gibi geleneksel kurumların yoksullukla mücadele bağlamındaki faaliyetleri sık sık övgüyle anılmaktadır. Ancak, aynı zamanda toplumsal bir olgu olan ve Devletin aktif olarak mücadele etmesi gereken yoksulluğun sorumluluğunun, boşanan taraflardan birisinin üzerine ömür boyu yüklenmesi, kanımca, sosyal devlet ilkesine, hakkaniyete ve mantığa da uygun bir çözüm değildir...” demek sureti ile meseleyi gayet itinalı şekilde değerlendirmiştir.[1]

Yazık ki Anayasa Mahkemesinin çoğunluk kararı bu şekilde olmadığı için Türk Medeni Kanununa göre yoksulluk nafakası süresiz olarak verilmeye devam etmektedir.

Yazımıza son vermeden önce yabancı hukuktan da bir örnek göstermek istiyoruz. İsviçre Medeni Kanununun 125/f.3 Maddesine göre kendi tembelliği sebebi ile yoksulluğa düşecek eşin yoksulluk nafakasına hak kazanamayacağı düzenlemesi yer almaktadır. Bu şekilde nafaka alan tarafın tembellik etmesinin önüne geçilecek, diğer taraftan nafaka ödeyen taraf da böyle bir durumun varlığı halinde ömür boyu nafaka ödeme yükümlülüğünden kurtulmuş olacaktır.[2]

Nafaka yükümlülüğünü evlilik süresi ile orantılı şekilde belli bir zamanla kısıtlamak da başka bir çözüm olarak değerlendirilebilir.

Sonuç olarak, Türk Medeni Kanununda düzenlenen “süresiz nafaka” mevcut hali ile birçok adaletsizliğe ve istismara sebep olmaktadır. Meclis gündeminde de olan bu konunun bir an önce adil bir çözüme ulaştırılması gerekmektedir.

 

KAYNAKÇA

Burçak Çitak, Yoksulluk Nafakası, (Çevrimiçi) http://www.journals.istanbul.edu.tr/iuhfm/article/viewFile/5000207195/5000175942 , 02 Mart 2018.

YARGI KARARLARI

Anayasa Mahkemesinin 2011/136 Esaslı, 2012/72 Karar sayılı ve 17/05/2012 tarihli kararı.

 

 

İletişim:

Twitter: @selimbabaoglu

Facebook: https://m.facebook.com/babaogluhukuk/

Web Adresi: www.babaogluhukuk.com



[1] Anayasa Mahkemesinin 2011/136 Esaslı, 2012/72 Karar sayılı ve 17/05/2012 tarihli kararı, http://kararlaryeni.anayasa.gov.tr/Karar/Content/64f47314-a60b-448e-8ea0-1c645f3a4b73?excludeGerekce=False&wordsOnly=False , (Çevrimiçi), 02 Mart 2018.

[2] Burçak Çitak, Yoksulluk Nafakası, (Çevrimiçi) http://www.journals.istanbul.edu.tr/iuhfm/article/viewFile/5000207195/5000175942, 02 Mart 2018.

 

Bu yazı daha önce https://hukuksokagi.com/guncel/turk-hukukunda-suresiz-nafaka/ sitesinde ve Kitap ve Hikmet Dergisinin Nisan Haziran 21. Sayısında yayınlanmıştır.

FETÖ-PDY ÜYELİĞİ BOŞANMA SEBEBİ OLUR MU?

Av. Abdullah Selim BABAOĞLU*

         15 Temmuz 2016 tarihinde gerçekleşen darbe teşebbüsü toplumumuzun tamamını derinden sarsmıştır. Bu hain örgütün darbe teşebbüsünden önce ve darbe teşebbüsü ile yaptıkları ülkemizde tamiri mümkün olmayan derin yaralara ve toplumda yeni yarılmalara sebep olmuştur.

Bu örgütün genel olarak Türk siyasetine, ekonomisine ve devlet yapısına verdiği zararların dışında birçok kişi hususi olarak bu örgütün faaliyetlerinden olumsuz yönde etkilenmiştir.

Darbe teşebbüsünün olduğu gece yaralanan veya ölen vatandaşlarımız bir yana kocasının ya da karısının bu örgüte üyeliğini sonradan öğrenip evliliğe olan güveni sarsılan insanlarımız da azımsanmayacak sayıdadır.

Bu durumda şu soruları sormamızın yerinde olduğunu düşünmekteyiz:

Acaba FETÖ-PDY mensubiyeti olan eşten sırf bu sebeple boşanmak mümkün müdür?

FETÖ-PDY üyeliğinden ötürü kamu görevinden ihraç edilen eşe karşı boşanma davası mahkemece kabul edilir mi?

Eş hakkında, bu örgüte üyelikten ötürü savcılık soruşturması açılmışsa boşanma için yeterli sebep oluşmuş mudur?

Türk Medeni Kanununun 163. Maddesi şu şekildedir: “Eşlerden biri küçük düşürücü bir suç işler veya haysiyetsiz bir hayat sürer ve bu sebeplerden ötürü onunla birlikte yaşaması diğer eşten beklenemezse, bu eş her zaman boşanma davası açabilir.”[1]

Kanun metninden açıkça anlaşıldığı üzere evli çiftlerden bir tanesinin küçük düşürücü bir suç işlemesi halinde bu durum diğer eş için katlanılmaz ise boşanma davası açılabilir.

Dolayısı ile bir eşin küçük düşürücü bir suç işlemesi tek başına boşanmaya sebep olmamaktadır. Aynı zamanda bu durum diğer eş için birlikte yaşamı çekilmez hale getirmelidir.

Eski Türk Medeni Kanunumuzun 131. Maddesindeki “terzil edici cürüm” kavramı yerine yeni Türk Medeni Kanununda “küçük düşürücü suç” kavramı kullanılmıştır.[2] “Terzil” kelimesi Türk Dil Kurumu sözlüğünde “küçük düşürme” anlamındadır.[3]

Türk Medeni Kanununun 163. Maddesinin gerekçesinde küçük düşürücü kavramı hem yüz kızartıcı suçlar hem de diğer suçlar için kullanılmıştır.

Anayasamızda ise yüz kızartıcı suçlar; “…zimmet, ihtilas, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanma, dolanlı iflas…” olarak sayılmıştır.[4] Anayasamızın 76/2 fıkrasındaki bu suçların yüz kızartıcı olduğu tartışmasızdır. Bunun dışında yüz kızartıcı suç denilince, ortaya çıktığında insanın yüzünü kızartan suçların anlaşılması gerekir. Hangi suçların ortaya çıktığı zaman insanın yüzünü kızartacağına ise her olayda hâkim karar verecektir.[5]

Buna bir örnek vermek gerekirse Yargıtay, 1966 tarihli bir kararında; kadının, Atatürk büstünü kıran ve hakaret içeren ifadeler kullanan kocasına karşı açtığı davayı yüz kızartıcı (terzil edici) suçlardan sayarak kabul etmiştir.[6]

Dolayısı ile suçun türüne, işlenme şekline, suçun işlendiği durum ve şartlara göre hâkim her bir olayı ayrı ayrı değerlendirmek zorundadır.[7]

FETÖ-PDY örgütünün nihai olarak darbe teşebbüsünde bulunması Türk Ceza Kanunu bakımından Anayasayı İhlal (Madde 309), Cumhurbaşkanına Suikast ve Fiili Saldırı (Madde 310), Yasama Organına Karşı suçlar (Madde 311), Hükümete Karşı Suçlar (312) kapsamında tanımlanan suçlara karşılık gelmektedir. Bu terör örgütüne destek vermek, para toplamak ve benzeri eylemler de suç sabitse yüz kızartıcı kabul edilebilir.

Bu darbe teşebbüsünü çok ağır bedeller ödeyerek atlatmamız bir yana bu suçların yüz kızartıcı olduğu kuşkusuz görünmektedir. Buna ilaveten bütün bu faaliyetlere girişmiş birisi ile yaşamanın Türk toplumunda hiç kimseden beklenmeyeceğinin aşikâr olduğu kanaatindeyiz.

Ancak bu noktada şöyle bir mesele karşımıza çıkmaktadır. Eş hakkında ceza davası açılmışsa ve yargılama neticesinde beraat kararı verilirse eşin suçu işlemediği mahkeme tarafından tespit edilmektedir. Dolayısı ile ceza mahkemesindeki yargılama hukuk mahkemesindeki boşanma kararını doğrudan etkilemektedir. Yani ceza mahkemesinin kararı aile mahkemesi hâkimi tarafından beklenmek zorundadır.

Kısacası tek başına FETÖ-PDY üyeliği şüphesi suç işlendiği sabit olmadığı için boşanmaya dayanak oluşturamaz.

 Yeri gelmişken diğer soruyu da cevaplamakta fayda var. FETÖ-PDY ilişkisinden ötürü Kanun Hükmünde Kararname ile ihraç edilmiş eşe karşı sadece bu sebepten açılan boşanma davasının da mahkeme tarafından kabul edilmemesi gerektiği kanaatindeyiz.

Kanun Hükmünde Kararnameler ile ihraç işlemi bir nevi idari işlemdir. Bu işlemlerin biraz da tedbiren yapıldığı aşikârdır. Devlet ve millet olarak gayet büyük bir tehlike atlattık. Devlet, önceki Kanun Hükmünde Kararname ile ihraç ettiği memuru daha sonra çıkarılan kanun hükmünde kararname ile görevine iade etmektedir. İhraç işlemi Türk Ceza Kanunu bakımından bir ceza anlamına gelmez. Dolayısı ile ortada bu anlamda yüz kızartıcı bir suç bulunmamaktadır.

Sonuç olarak; FETÖ-PDY örgütüne mensubiyeti ve örgüt faaliyeti kapsamında darbe teşebbüsünde bulunan, örgüte para toplayan ya da örgüte destek amaçlı başka faaliyetlerde bulunan eşe karşı beraber yaşamayı çekilmez bulan diğer eş boşanma davası açabilir. Suç işleyen eşin suçu ceza mahkemesi kararı ile sabitse ceza mahkemesinin kararı aile mahkemesini de bağlar ve aile mahkemesi tarafların boşanmasına karar vermek durumundadır.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

KAYNAKÇA

Gençcan, Ömer Uğur    : Boşanma Tazminat Nafaka Hukuku Bilimsel Açıklama ve İçtihatlar, Ankara, Yetkin Yayınları, 2010.

 

 

 

 

 

İletişim:

Twitter: @selimbabaoglu

Facebook: https://m.facebook.com/babaogluhukuk/

Web Adresi: www.babaogluhukuk.com

 



* İstanbul Barosu Üyesi.

[1] Bknz: 4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 185/I. maddesi: “III. Suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme

Madde 163- Eşlerden biri küçük düşürücü bir suç işler veya haysiyetsiz bir hayat sürer ve bu sebeplerden ötürü

onunla birlikte yaşaması diğer eşten beklenemezse, bu eş her zaman boşanma davası açabilir.

[2] Bknz: 743 Sayılı Türk Kanunu Medenisi’nin 131. maddesi: “III. CÜRÜM VE HAYSİYETSİZLİK

            Madde 131 - Karı kocadan her biri, terzil edici bir cürüm işleyen yahut kendisiyle birlikte yaşamağı çekilmez bir hale koyacak derecede haysiyetsiz bir hayat süren diğeri aleyhine her zaman boşanma davası ikame edebilir.

[3] Türk Dil Kurumu, Büyük Türkçe Sözlük, (Çevrimiçi) http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_gts&arama=gts&guid=TDK.GTS.59b7eccdb878d2.40052382, 13 Eylül 2017.

[4] Bknz.: 1982 Anayasa’sının 76/2. fıkrası: “..zimmet, ihtilas, irtikap, rüşvet,

hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanma, dolanlı iflas gibi yüz kızartıcı suçlarla,...

[5] Ömer Uğur Gençcan, Boşanma Tazminat Nafaka Hukuku Bilimsel Açıklama ve İçtihatlar, Ankara, Yetkin Yayınları, 2010, s. 148.

[6] Gençcan, a.g.e., s. 149.

[7] A.e., s. 150.

Bu makale daha önce : http://hukuksokagi.com/guncel/fetopdy-uyeligi-bosanma-sebebi-olur-mu/  ve Kitap Ve Hikmet Dergisi , Sayı:19, Yıl: 2017 dergisinde yayınlanmıştır.

Sayfa 1 / 3